Centrum Pomocy Prawnej im. Haliny Nieć » Ochrona czasowa dla osób z Ukrainy przedłużona do 4 marca 2028 r.

W dniu 30 lipca 2026 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła decyzję wykonawczą (UE) 2026/1912 w sprawie przedłużenia tymczasowej ochrony wprowadzonej decyzją wykonawczą (UE) 2022/382: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX:32026D1912

Do kiedy przedłużono okres obowiązywania ochrony czasowej? Jakie znaczenie ma przedłużenie ochrony dla osób, które już z niej korzystają, a jakie dla osób, które dopiero przybędą na terytorium państw członkowskich? Poniżej odpowiadamy na najważniejsze pytania.

Do kiedy przedłużono ochronę?

Na terytorium państw członkowskich UE ochrona czasowa dla osób wysiedlonych z Ukrainy została przedłużona o kolejny rok - do 4 marca 2028 r. W związku z tym ochrona czasowa w Polsce również obowiązuje do tej daty.

Więcej na temat poprzedniego przedłużenia ochrony: https://www.pomocprawna.org/przedluzenie-ochrony-czasowej-dla-osob-z-ukrainy-do-dnia-4-marca-2027-r

Dlaczego ochrona czasowa została przedłużona?

Tymczasowa ochrona została wprowadzona w związku z masowym napływem osób wysiedlonych z Ukrainy po rozpoczęciu rosyjskiej agresji na Ukrainę. W nowej decyzji Rada UE wskazała, że sytuacja w Ukrainie nadal nie pozwala na zapewnienie bezpiecznych i trwałych warunków powrotu osób korzystających z ochrony czasowej. W dalszym ciągu istnieje ryzyko eskalacji wojny, związane z trwającymi atakami Federacji Rosyjskiej, a sytuacja humanitarna, utrzymująca się niestabilność i niepewność co do dalszego rozwoju wydarzeń mogą prowadzić do kolejnego, masowego napływu osób wysiedlonych. Z tego względu dalsze stosowanie ochrony czasowej pozostaje konieczne.

Jednocześnie państwa członkowskie zwracają uwagę na nowe tendencje i potrzeby, które powinny zostać uwzględnione przy dalszym stosowaniu ochrony czasowej.

Przede wszystkim przypomina się, iż z praw wynikających z ochrony czasowej można korzystać tylko w jednym państwie członkowskim. Aby przestrzegać tej zasady oraz uniknąć wielokrotnej rejestracji beneficjentów, państwa członkowskie powinny odmawiać wydania osobie wysiedlonej dokumentu pobytowego związanego z ochroną czasową, jeżeli wiadomo, że osoba ta uzyskała już taki dokument w innym państwie członkowskim. Informacje o tym, czy dana osoba korzystała już z ochrony czasowej w innym państwie, powinny być dostępne i na bieżąco aktualizowane na platformie rejestracji do celów ochrony czasowej.

Warto przy tym pamiętać, iż polska ochrona czasowa nie ma zastosowania do osoby, która uzyskała już ochronę czasową w innym państwie członkowskim UE, a wyłączenie to obowiązuje również w przypadku, gdy osoba ta następnie zrezygnowała z ochrony przyznanej jej w innym państwie.

Niezależnie od przedłużenia ochrony o kolejny rok ważne jest również, aby wspólne podejście Unii uwzględniało zmieniające się potrzeby Ukrainy w zakresie jej zdolności obronnych. Państwa członkowskie powinny zatem uwzględniać sytuację Ukrainy również z perspektywy jej zdolności wojskowych, tak aby stosowanie ochrony czasowej nie wpływało negatywnie na jej zdolność do obrony przed rosyjską agresją. W związku z tym ochrona czasowa dla osób nowo przybyłych powinna być przyznawana wyłącznie osobom, które wypełniły swoje obowiązki wojskowe w Ukrainie - bez wpływu na sytuację osób, które już są objęte ochroną czasową w Unii. Jest to jedna z najważniejszych zmian przewidzianych w nowej decyzji.

Unia podkreśla również potrzebę przyspieszenia procesu uzyskiwania przez osoby korzystające z ochrony czasowej innych statusów pobytowych, tak aby mogły one w możliwie krótkim czasie ustabilizować swoją sytuację pobytową i w pełni zintegrować się ze społeczeństwem państwa przyjmującego. Zachęcamy w tym zakresie do zapoznania się z materiałem dotyczącym karty CUKR, dostępnym na naszej stronie w języku polskim i ukraińskim: https://www.pomocprawna.org/karta-cukr-%E2%80%93-nowa-sciezka-legalizacji-pobytu-obywateli-ukrainy-w-polsce Jednocześnie, gdy sytuacja bezpieczeństwa w Ukrainie pozwoli na bezpieczny powrót, państwa członkowskie powinny umożliwić i wspierać dobrowolne powroty oraz reintegrację osób, które zdecydują się na powrót do kraju.

Wypełnienie obowiązków wojskowych - nowym warunkiem korzystania z ochrony?

Decyzja 2026/1912 stanowi, że ochrona czasowa może być przyznana jedynie osobom, które wypełniły swoje obowiązki wojskowe w Ukrainie, po przedstawieniu, w stosownych przypadkach, odpowiedniego dowodu. Państwa członkowskie muszą zatem mieć możliwość łatwego zweryfikowania, czy osoba ubiegająca się o ochronę czasową opuściła terytorium Ukrainy legalnie, w szczególności z poszanowaniem ciążących na niej obowiązków wojskowych. W praktyce wskazano, że konieczne mogą okazać się dwa poziomy weryfikacji.

Pierwszy ma szczególne zastosowanie w Polsce jako państwie sąsiadującym z Ukrainą. Przyjmuje się, że wnioskodawca, który poczynając od dnia 5 sierpnia 2026 r. legalnie przekroczył granicę z Ukrainy do Polski przez przejście graniczne, legalnie opuścił Ukrainę z poszanowaniem obowiązków wojskowych. Legalne opuszczenie Ukrainy powinno co do zasady wystarczyć do potwierdzenia spełnienia nowych warunków, albowiem weryfikacja wypełnienia obowiązków wojskowych przez osoby opuszczające Ukrainę jest w pierwszej kolejności prowadzona przez służby ukraińskie, a uregulowany stosunek do tych obowiązków pozostaje warunkiem legalnego wyjazdu i przejścia odprawy granicznej na kierunku wyjazdowym.

W konsekwencji nowo przybyły wysiedleniec z Ukrainy nie powinien być rutynowo zobowiązany do przedstawienia zaświadczenia o zwolnieniu z obowiązków wojskowych, dokumentu elektronicznego z aplikacji Reserv+ ani innych dokumentów potwierdzających jego prawo do opuszczenia Ukrainy.

Także brak stempla w paszporcie nie stanowi bezpośredniej podstawy do zakwestionowania legalności wjazdu. Jest to związane m.in. z uruchomieniem nowego systemu Entry/Exit, który przenosi potwierdzanie przekroczenia granicy ze stempla w dokumencie podróży do systemu elektronicznego.

W przypadku uzasadnionych wątpliwości co do legalnego opuszczenia kraju pochodzenia (np. gdy wysiedleniec nie posiada paszportu zagranicznego, nie może potwierdzić legalnego wyjazdu z Ukrainy lub istnieją wątpliwości co do legalności przekroczenia zewnętrznej granicy), państwo członkowskie powinno zastosować drugi etap weryfikacji, polegający na sprawdzeniu oficjalnego dokumentu potwierdzającego zwolnienie z obowiązków wojskowych lub ich spełnienie.

Dokument ten może zostać przedstawiony w formie papierowej lub elektronicznej, za pośrednictwem aplikacji Reserv+. Powinien zawierać dane pozwalające na identyfikację osoby oraz informacje o jej statusie w zakresie obowiązków wojskowych, a jeżeli dotyczy - również o okresie zwolnienia. Na moment obecny nie jest konieczne tłumaczenie ukraińskiego dokumentu wojskowego na język polski.

Przez wypełnienie obowiązków wojskowych należy rozumieć zwolnienie danej osoby z obowiązku, niepodleganie takiemu obowiązkowi lub inne prawne uregulowanie jej statusu wojskowego w Ukrainie, które potwierdza, że cudzoziemiec na moment objęcia ochroną czasową w Polsce nie jest objęty albo nie podlega obowiązkom wojskowym w Ukrainie.

W tym kontekście przypomnieć warto, iż przepisy krajowe ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, regulujące kwestie ochrony czasowej dla obywateli Ukrainy, wymagają od beneficjentów tej ochrony legalnego przybycia na terytorium RP.

Nowa zasada nie ma zastosowania do beneficjentów ochrony, którzy zostali nią objęci przed 4 sierpnia 2026 r. i korzystali w tym dniu nieprzerwanie z tego statusu. W stosunku do takich osób nie należy ponownie żądać dokumentów uzasadniających legalne opuszczenie Ukrainy wyłącznie z powodu wejścia w życie nowych przepisów.

Czy przedłużenie ochrony wpływa na sytuację osób już przebywających w Polsce i posiadających status UKR?

Zgodnie z przepisami krajowymi pobyt beneficjenta ochrony czasowej, który legalnie przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie wskazanym w decyzji Rady Unii Europejskiej stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców, w celu korzystania z ochrony czasowej, uznaje się za legalny od dnia wjazdu na terytorium Polski do dnia, w którym decyzja ta zachowuje moc obowiązującą. Osoby posiadające w Polsce numer PESEL ze statusem UKR mogą zatem nadal korzystać z ochrony czasowej i związanych z nią uprawnień do 4 marca 2028 r., chyba że okres obowiązywania ochrony zostanie ponownie przedłużony. W stosunku do tych beneficjentów nie wymaga się ponownego potwierdzania spełnienia obowiązków wojskowych.

Czy przedłużenie ochrony czasowej wpływa na sytuację innych obywateli Ukrainy, którzy nie posiadają statusu UKR?

Należy zwrócić uwagę, że choć ochrona czasowa została przedłużona do 4 marca 2028 r., nie oznacza to automatycznego przedłużenia okresu legalnego pobytu wszystkich obywateli Ukrainy przebywających w Polsce na innych podstawach. W przypadku obywateli Ukrainy przebywających w Polsce np. na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy lub w ramach ruchu bezwizowego, przepisy krajowe przewidują legalność pobytu do 4 marca 2027 r., chyba że do tego czasu przepisy w tym zakresie zostaną zmienione.

Podsumowując:

beneficjenci ochrony czasowej posiadający numer PESEL ze statusem UKR korzystają z tej ochrony i są uprawnieni do pobytu w Polsce na tej podstawie do 4 marca 2028 r.;
obywatele Ukrainy nieposiadający statusu UKR mogą korzystać z przedłużenia legalności pobytu do 4 marca 2027 r. tylko w przypadkach przewidzianych w przepisach krajowych, m.in. gdy przedłużeniu z mocy prawa podlega ważność ich wizy krajowej, zezwolenia na pobyt czasowy lub innego dokumentu pobytowego;
w przypadku osób, które od 5 sierpnia 2026 r. przybyły do Polski w celu uzyskania tu ochrony czasowej, legalne przekroczenie granicy z Ukrainą powinno być wystarczające do potwierdzenia spełnienia nowych kryteriów określonych w decyzji 2026/1912;
żądanie przedstawienia dokumentów wojskowych powinno natomiast następować wyłącznie w przypadku braku możliwości potwierdzenia legalnego opuszczenia Ukrainy albo wystąpienia innych uzasadnionych wątpliwości.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytanie? Sprawdź naszą stronę, gdzie znajdziesz więcej informacji dotyczących ochrony oraz praw beneficjentów ochrony czasowej w Polsce i nie tylko: https://www.pomocprawna.org/przedluzenie-ochrony-czasowej-dla-osob-z-ukrainy-do-dnia-4-marca-2027-r albo skontaktuj się z nami bezpośrednio: porady@pomocprawna.org