Kontrola legalności pobytu cudzoziemca na terytorium RP

Rozdział 7 ustawy o cudzoziemcach z 13 czerwca 2003 roku reguluje kwestię kontroli legalności cudzoziemca na terytorium Polski.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 listopada 2009 roku reguluje z kolei sposób przeprowadzenia kontroli legalności pobytu cudzoziemca na terytorium RP przez odpowiednie organy.

Zgodnie z art. 85 ustawy o cudzoziemcach kontrolę legalności może przeprowadzić:

• Funkcjonariusz Straży Granicznej
• Funkcjonariusz Policji
• Funkcjonariusz Służby Celnej
• Pracownik Urzędu ds. Cudzoziemców, upoważniony do przeprowadzenia kontroli przez Szefa Urzędu
• Pracownik urzędu wojewódzkiego (upoważniony do przeprowadzenia kontroli przez wojewodę).

Przed rozpoczęciem kontroli osoba upoważniona do jej przeprowadzenia podaje swoje imię i nazwisko (oraz stopień w przypadku funkcjonariuszy Policji i Straży Granicznej), okazuje upoważnienie do przeprowadzenia kontroli (w przypadku pracownika Urzędu ds. Cudzoziemców lub urzędu wojewódzkiego) oraz podstawę prawną przeprowadzenia kontroli.

Osoba uprawniona do przeprowadzenia kontroli legalności może zażądać od cudzoziemca okazania:

1. Dokumentów i zezwoleń upoważniających cudzoziemca do pobytu na terytorium Polski, a w szczególności:

• Dokumentu podróży,
• Przepustki wydanej przez komendanta Straży Granicznej cudzoziemcowi będącemu członkiem załóg statków morskich przypływających do polskich portów morskich, który przekracza granicę w celu zejścia na ląd i pobytu w granicach miasta portowego,
• Wizy, jeżeli jest wymagana,
• Karty pobytu,
• Zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony,
• Zezwolenia na osiedlenie się,
• Zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich,
• Polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca,
• Polskiego dokumentu tożsamości cudzoziemca,
• Tymczasowego dokumentu podróży dla cudzoziemca,
• Tymczasowego zaświadczenia tożsamości cudzoziemca,
• Dokumentu podróży przewidzianego w Konwencji Genewskiej dotyczącej Statusu Uchodźców,
• Zaświadczenia o zwrocie karty pobytu, polskiego dokumentu podróży dla cudzoziemca lub polskiego dokumentu tożsamości cudzoziemca, ważnego do czasu opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
• Zezwolenia na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego,
• Dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu na terytorium Polski, wydanych przez inne państwa obszaru Schengen, państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub przez Konfederację Szwajcarską,
• Dokumentu potwierdzającego, że wjazd i pobyt na terytorium RP jest związany z wykonywaniem czynności zawodowych.

1. Środków utrzymania na czas trwania planowanego pobytu oraz na powrót do państwa pochodzenia lub na tranzyt, w walucie polskiej lub walutach obcych lub dokumentów potwierdzających możliwość uzyskania środków utrzymania na terytorium RP zgodnie z prawem, takich jak:

• Czek podróżny,
• karta kredytowa wraz z zaświadczeniem o wysokości limitu na karcie kredytowej lub karta płatnicza wraz z zaświadczeniem o aktualnym stanie konta lub aktualnym wyciągiem z historii rachunku,
  • zaświadczenie o posiadaniu środków płatniczych w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, potwierdzone pieczęcią i podpisem upoważnionego pracownika tego banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej,
  • oryginał zaproszenia, który może wystawić:

- obywatel polski zamieszkujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, oraz członek jego rodziny, zamieszkujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i posiadający prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na tym terytorium;

- cudzoziemiec przebywający bezpośrednio przed wystawieniem zaproszenia legalnie i nieprzerwanie przez okres co najmniej 5 lat na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub posiadający zezwolenie na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE;

-  osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, mająca   siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Środków utrzymania na czas trwania planowanego pobytu oraz na powrót do państwa pochodzenia lub na tranzyt albo dokumentu potwierdzającego możliwość uzyskania takich środków zgodnie z prawem nie musi okazywać cudzoziemiec, który przybył na terytorium Polski w celu połączenia z rodziną do osoby, która posiada status uchodźcy.

• Dokument potwierdzający przyznanie stypendium.

1. Dokumentów uprawniających cudzoziemca do wykonywania pracy, prowadzenia działalności gospodarczej lub potwierdzający fakt powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium RP, a szczególności:

• Zezwolenia na pracę wydanego przez właściwy organ,
• Oświadczenia o zamiarze powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcowi, zarejestrowanego we właściwym powiatowym urzędzie pracy,
• Umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej,
• Dokumentów potwierdzających uzyskanie przez cudzoziemca prowadzącego działalność gospodarczą wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

Po przeprowadzeniu kontroli, osoba uprawniona do jej przeprowadzenia sporządza protokół kontroli, którego kopię wręcza się cudzoziemcowi lub notatkę.

Funkcjonariusz Straży Granicznej lub Policji, który zatrzymał cudzoziemca, powinien niezwłocznie pobrać odciski jego linii papilarnych oraz w zależności od okoliczności:

1. wystąpić do sądu z wnioskiem o umieszczenie cudzoziemca w strzeżonym ośrodku lub zastosowanie wobec niego aresztu w celu wydalenia;
2. wystąpić do wojewody z wnioskiem o wydanie decyzji o cofnięciu zezwolenia na osiedlenie się lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE;
3. wystąpić do wojewody z wnioskiem o wydanie decyzji o wydaleniu cudzoziemca;
4. wykonać decyzję o wydaleniu, w szczególności przez doprowadzenie cudzoziemca do granicy albo do granicy państwa, do którego cudzoziemiec zostaje wydalony, lub do portu lotniczego albo morskiego tego państwa.

Cudzoziemca umieszcza się w strzeżonym ośrodku, jeżeli:

1)    Jest to niezbędne do sprawnego przeprowadzenia postępowania w sprawie o wydalenie lub o cofnięcie zezwolenia na osiedlenie się lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE;

2)  zachodzi uzasadniona obawa, że będzie się uchylał od wykonania decyzji o wydaleniu lub decyzji o cofnięciu zezwolenia na osiedlenie się lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE;

3)  przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę niezgodnie z przepisami, jeżeli nie został niezwłocznie doprowadzony do granicy.

Zatrzymany cudzoziemiec może być zwolniony:

1. jeżeli w ciągu 48 godzin od chwili zatrzymania nie został przekazany do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem o umieszczenie w strzeżonym ośrodku albo o zastosowanie aresztu w celu wydalenia;

2. jeżeli w ciągu 24 godzin od chwili przekazania do dyspozycji sądu nie doręczono mu postanowienia o umieszczeniu w strzeżonym ośrodku albo o zastosowaniu aresztu w celu wydalenia;

3. na polecenie sądu;

4.jeżeli ustanie przyczyna zatrzymania.

Umieszczenie cudzoziemca w strzeżonym ośrodku lub zastosowanie wobec niego aresztu w celu wydalenia następuje na mocy postanowienia sądu rejonowego, które wydawane jest na wniosek wojewody, organu Straży Granicznej lub Policji.